Miejsce

Dlaczego oryginalnie program Journey into Your Self realizowany jest na pustyni?

„Miejscem realizacji głównego programu Journey into Your Self jest pustynia. Przestrzeń pustyni jest przestrzenią refleksji w wielu kręgach kulturowych. Jest przestrzenią skłaniającą ku zatrzymaniu się i wprowadza człowieka fizycznie w obszary medytacji oraz bycia tu i teraz. Pomaga w wypracowaniu umiejętności tzw. uważności, osadzenia w chwili obecnej, by świadomie przeżywać życie, akceptować aktualne doświadczenia. Taka postawa sprzyja budowaniu poczucia dobrostanu (Germer, 2015). Pustynia może być rozumiana jako miejsce puste, gdzie nic nie ma i panuje pustka, pustkowie. W czasie wielkich wypraw geograficznych puste miejsca na mapie były równoważne z możliwością odkrywania i zagospodarowania tej wolnej przestrzeni. Pustynia budzi wiele skojarzeń: od miejsca nieprzyjaznego, obcego, przerażającego, po siedlisko rozwoju, fascynacji, gotowości do stawiania nowych pytań. Na pustyni mamy do czynienia z błądzeniem, szukaniem drogi po ulotnych śladach. W jej fenomen wpisane jest także zjawisko fatamorgana. Te cechy pustyni metaforycznie można łączyć z rozwojem człowieka, który dokonuje się w czasie Journey into Your Self. Wówczas pustynia staje się miejscem wyjścia, do którego potrzebna jest odwaga. Na pustyni za każdą wydmą może kryć się niebezpieczeństwo, tak samo praca nad wewnętrznym systemem może prowadzić ku zwycięstwu, ale istnieje również możliwość poniesienia porażki. Z pustyni zatem może płynąć siła do kolejnego powstawania z upadku. Jest to przestrzeń jawiąca się jako niezmienna i stała w swych wymaganiach, która oddziaływa na człowieka i prowadzi do jego przemiany (Sudnikowicz, 2008). Przestrzeń pustyni jest odzwierciedleniem spokoju, który uczestnicy Journey into Your Self pragną poczuć również w swoim życiu. Pomaga w poszukiwaniach wewnętrznej harmonii, gdyż sama pustynia fizycznie jest harmonią, nieskończonego piasku, wiatru i ciszy. Wobec przestrzeni pustyni nikt nie może przejść obojętnie.


Od dawna ludzie udawali się na pustynię, aby zgłębiać tajniki własnej duszy. Takie odnajdywanie siebie w tej przestrzeni pojawia się w biografiach Ojców (Schneider, 1994) i Matek Pustyni z III – VI wieku (Turzyński, 2016), Karola de Foucald (2004), Carla Caretto (2006), którzy czerpali inspirację i mądrość z doświadczeń przeżywanych na pustyni. Również Eric-Emmanuel Schmitt opisuje swoją życiową zmianę, która dokonała się w czasie wędrówki przez Saharę (2006). Ponadto pustynia jest miejscem przemiany dla podróżników zdążających przez nią i relacjonujących jej wydarzenia dziennikarzy np. reportażysty Ryszarda Kapuścińskiego (2002). Osobą, która sięgała do metafory pustyni był także Thomas Merton, który w tym miejscu geograficznym znalazł się w czasie podróży dopiero pod koniec życia (Merton, 1995).  Według niego pustynia jest po to by nauczyć się być, spojrzeć na świat z dystansu, zaakceptować swoją rzeczywistość, sięgać po to co jest w zasięgu możliwości, by skupić się na tym co jest istotne, a odrzucić sprawy nieważne. Pozwala przenieść medytację do życia i filozofii egzystencji, w której każdego dnia rozpoczyna się od nowa, w której każdy dzień jest nowym początkiem nasyconym dyscypliną, wytrwałością, byciem takim jakim się jest. Pustynia uczy człowieka bycia sobą  (Merton, 1975). Cisza, monotonia, pusta przestrzeń zmuszają do refleksji i zrzucania masek, jakie ludzie zakładają na co dzień. Potrzeba odnalezienia siebie tkwi głęboko we wnętrzu każdego człowieka. Współcześnie w gwarze i hałasie zewnętrznego systemu i ustawicznych, szybkich zmian, wewnętrzny system człowieka popada w chaos, który przeszkadza mu osiągnąć stan szczęścia, a więc taki moment w rozwoju, który pozwala na zachowanie równowagi, harmonii i radości w każdej życiowej sytuacji, niezależnie czy uczestniczymy w wydarzeniu, które subiektywnie oceniamy jako pozytywne czy jako negatywne. Antropologiczną perspektywę rozumienia tego zagadnienia przedstawia Agnieszka Balińska. W swojej pracy ,,Mentalna przestrzeń pustyni świata” ukazuje proces dochodzenia do najgłębszych pragnień, do wolności, w której człowiek osadzony w symbolicznych znakach kultury i strukturach więzi społecznych próbuje odnaleźć własne Ja (Balińska, 2009). Ludzie przebywający na pustyni zgłębiali prawdy człowieczeństwa, badali poprzez doświadczenie stany ludzkiej psychiki borykającej się z licznymi napięciami w drodze do osiągnięcia harmonii egzystencji, podejmowali walkę z własnymi słabościami. Jest to przestrzeń, w której człowiek poddawany jest kolejnym próbom, dzięki którym ma możliwość poznania siebie i kształtowania swojego charakteru (Chryssavgis, 2007).

Podróżując przez pustynię człowiek odcina się kompletnie od dobrze mu znanej rzeczywistości. Nowe miejsca i ludzie pozwalają na wyjście z pewnych schematów, w których tkwi. Pozwala to na wyjście ze strefy komfortu. Opuszczenie tej strefy prowadzi do intensywnej pracy nad własnym rozwojem, do poruszenia wszystkich systemów ważnych dla człowieka Podczas karawany każdy pracuje nad własnymi zmianami. Podróżując przez pustynię, w bardzo prostych, pierwotnych warunkach ludzie zaczynają zupełnie inaczej postrzegać swoje problemy. Takie wyrwanie z dobrze znanego otoczenia pozwala spojrzeć na nie z innej perspektywy: całościowej, z lotu ptaka. Ta holistyczna perspektywa pozwala dostrzec ogólny sens wszystkiego i budzi pewność, że czas pozwala nam dostrzec i zrozumieć świat oraz siebie z innego punktu widzenia; uświadomić, że naturalną częścią życia jest okres oczekiwania, w którym przez pewien czas człowiek żyje z niezaspokojonymi pragnieniami, zgodnie z cyklem koła medytacyjnego: pojawiania się, trwania i odchodzenia. Tak, jak zmieniają się pory roku, doby dnia i nocy, ulegają również zmianom wydarzenia, dziejące się w życiu każdego podmiotu.


Przestrzeń pustyni wpływa również na to, by andragog stawał się lepszym coachem, by odkrywał, wydobywał, odsłaniał i towarzyszył w rozwoju człowieka, doświadczającego pustyni. „Pustynia żąda od pedagoga postawy składającej się z dwóch elementów: zrezygnowania przez niego z postawy pedagogicznej, postawy sędziego i mistrza technik, mających służyć pomocy oraz umiejętności przeprowadzenia drugiej osoby przez jego własną pustynię, a nawet poszerzenie jej, stworzenia przestrzeni wolności, która jest trudna i wymagająca. Bogactwo to psychiczna gotowość i otwartość a nie gromadzenie łupów. Wszystko, co przychodzi do nas z zewnątrz, jak również to wszystko, co wyłania się w nas samych, staje się naszą własnością tylko wtedy, kiedy jesteśmy zdolni do stworzenia w sobie pewnej wewnętrznej przestronności, która odpowiada wielkości treści, jaką spotykamy na zewnątrz lub w sobie” (Sudnikowicz, 2008: 63).
W czasie podróży mogą dokonywać się wartościowe przełomy, ale potrzeba codzienności by stały się one trwałym  sposobem postępowania. Stąd również po wyjeździe w odstępach czasowych przesyłany jest do uczestników zbiór narzędzi coachingowych. Podróż jest tylko środkowym elementem programu. Ważnym, ale nie jedynym. Bo zmiana nie dokonuje się z dnia na dzień. Potrzebna jest codzienność i kolejne próby, która ona przynosi, aby mogła zaistnieć trwała zmiana postawy. Nie można wymagać od tygodniowego wyjazdu, że zmieni całe nasze życie. Nie, ale może być tym punktem zwrotnym, wstrząsem, pozwalającym na otrząśnięcie się, kamieniem rzuconym w wodę, który wywołuje fale. W ten sam sposób Journey into Your Self może być takim kamieniem milowym w życiu człowieka, uświadamiającym, że można inaczej funkcjonować, odczuwać coś innego, zmienić elementy własnego systemu wewnętrznego i zewnętrznego, gdyż dochodzimy do przekonań, wartości i dotykamy osobistych motywacji uczestników (Bennewicz, 2010)”.

 

(Julia Podwysocka, Coaching Review, 1/2018)